English 
Sau gần hai thập kỷ đàm phán, Hiệp định theo Công ước của Liên Hợp Quốc về Luật Biển về Bảo tồn và sử dụng bền vững đa dạng sinh học biển tại các vùng nằm ngoài phạm vi quyền tài phán quốc gia (BBNJ) đã chính thức có hiệu lực từ ngày 17 tháng 1 năm 2026. Đây là hiệp định thực thi thứ ba của Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển, thiết lập cơ chế cho việc quản lý, bảo vệ các vùng biển quốc tế, đánh dấu một bước tiến quan trọng, thể hiện cam kết mạnh mẽ của cộng đồng quốc tế trong việc bảo tồn đa dạng sinh học tại những khu vực biển nằm ngoài phạm vi quyền tài phán quốc gia.
Hiệp định gồm có 4 nội dung chính:
+ Nguồn gen biển (Marine Genetic Resources - MGRs): Bao gồm việc chia sẻ lợi ích công bằng và hợp lý: Đây là vấn đề liên quan đến hoạt động khai thác và sử dụng nguồn gen biển tại vùng biển quốc tế. Hiệp định thiết lập cơ chế đảm bảo các lợi ích từ nguồn tài nguyên này được chia sẻ một cách công bằng và hợp lý giữa các quốc gia.
+ Các biện pháp như công cụ quản lý dựa trên khu vực, bao gồm các khu bảo tồn biển (MPA). Các khu bảo tồn biển là một trong những công cụ quan trọng nhằm bảo vệ hệ sinh thái và các loài sinh vật biển.
+ Đánh giá tác động môi trường: Gồm các quy trình yêu cầu các quốc gia tiến hành đánh giá trước khi thực hiện các hoạt động có khả năng gây tác động đáng kể đến hệ sinh thái biển và phải được đánh giá và xem xét theo quy định của Hiệp định.
+ Xây dựng năng lực và chuyển giao công nghệ biển: Đây là nội dung hỗ trợ các quốc gia đang phát triển trong việc thực hiện Hiệp định. Hiệp định thúc đẩy việc xây dựng năng lực và chuyển giao công nghệ để đảm bảo sự tham gia tích cực của tất cả các bên liên quan.
Tính đến tháng 7 năm 2026, hơn 80 quốc gia đã phê chuẩn Hiệp định, với các cường quốc biển như Trung Quốc, Nhật Bản, Anh và Brazil đều đã tham gia. Việt Nam cũng hoàn tất phê chuẩn từ tháng 6 năm 2025. Ngay trong năm 2026, các phiên họp quan trọng của Ủy ban Trù bị và Hội thảo khu vực Châu Á – Thái Bình Dương đang được tổ chức để chuẩn bị cho Hội nghị các Bên lần thứ nhất (COP1) – diễn ra trước ngày 17 tháng 1 năm 2027(dự kiến nữa cuối năm 2026).
Với tư cách là quốc gia thành viên UNCLOS 1982, Hiệp định BBNJ mở ra nhiều cơ hội để Việt Nam nâng cao năng lực quản lý các hoạt động kinh tế ở trên biển, thúc đẩy nghiên cứu khoa học, bảo tồn đa dạng sinh học, cụ thể:
+ Tiếp cận các chương trình chuyển giao công nghệ biển, dữ liệu và nghiên cứu khoa học hiện đại.
+ Tăng cường năng lực nghiên cứu, bảo tồn và quản lý tài nguyên biển theo các tiêu chuẩn quốc tế.
+ Góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản di cư xa như cá ngừ, cá kiếm và nhiều loài có giá trị kinh tế khác.
+ Nâng cao uy tín của Việt Nam trong các diễn đàn quốc tế về đại dương và phát triển kinh tế biển xanh.
Trong bối cảnh hợp tác quốc tế về bảo tồn và sử dụng bền vững tài nguyên biển ngày càng được thúc đẩy, Hiệp định BBNJ không chỉ là cam kết chung của thế giới mà còn là cơ hội để Việt Nam khẳng định vai trò của một quốc gia ven biển có trách nhiệm, chung tay bảo vệ đại dương vì lợi ích của các thế hệ hôm nay và mai sau.
